|
1.
Inleiding
Costa Rica is
een van de weinige landen ter wereld waar op zo'n kleine oppervlakte zo een
grote concentratie aan vogelsoorten voorkomen. Met zijn 857 soorten bevat
Costa Rica ongeveer 10 % van de vogelsoorten die wereldwijd gekend zijn terwijl
zijn oppervlakte van 51 000 km2 slechts 0.01 % is van de totale
wereldoppervlakte. De enorme verscheidenheid aan habitats en zijn unieke positie
als landbrug tussen Noord-Amerika en Zuid-Amerika zijn hier de voornaamste
oorzaken van.
Naast de ons vertrouwde kosmopolitische vogelfamilies zoals koekoeken, lijsters,
uilen reigers, enz.... bevat de Costaricaanse avifauna een groot
percentage aan neotropische vogelfamilies die de vogelobservatie er zeer
spectaculair meken. Voorbeelden zijn Toekans, Motmots, Glansvogels, Miervogels,
Stuithoenders, Cotinga's en Muisspechten.
Migranten - residenten
Ongeveer 600 vogelsoorten zijn resident in Costa
Rica; dit wil zeggen dat ze het ganse jaar door in Costa Rica verblijven en er
broeden. De rest zijn migranten, de meeste komen van het noorden (Canada en de
Verenigde Staten) om hier de noordelijke winter door te brengen. Ze arriveren
rond september en keren terug noordwaarts om te broeden tegen april-mei.
Voorbeelden hiervan zijn de vele Amerikaanse Zangers (Chestnut-sided Warbler,
Golden-winged Warbler, Yellow Warbler,...), Vireo's (Philadelphi Vireo,
Yellow-throated Vireo), Steltlopers (Spotted Sandpiper, Lesser yellowlegs,
Solitary Sandpiper,...) en Havikachtigen ( Broad-winged Hawk, Zone-tailed
Hawk). Andere noordelijke migranten trekken verder zuidwaarts dan Costa Rica en
zijn slechts enkele weken te zien tijdens de voorjaarstrek op weg naar het
zuiden of tijdens de najaarstrek in april - mei. Voorbeelden hiervan zijn oa.
Scarlet Tanager, Red-eyed Vireo, Eastern Kingbird, Hooded Warbler en Canada
Warbler. De meest spectaculaire van deze groep is ongetwijfeld de Swainson's
Hawk, die doortrekt in enorme groepen en gedurende een tweetal weken de lucht
zwart kleurt.Naast de noordelijke migranten zijn er ook enkele zuidelijke migranten: zij doen
het omgekeerde: ze migreren van Zuid-Amerika en bereiken Costa Rica tegen januari -
februari om er te broeden. Tegen september-oktober keren ze terug om Costa
Rica's hevigste regens te vermijden. Voorbeelden zijn: Swallow-tailed Kite,
Plumbeous Kite, Piratic Flycatcher en Yellw-green Vireo.
3. Endemische soorten
Een endemische soort is een soort met een
beperkt verspreidingsgebied, een soort die in een bepaalde regio voorkomt en
nergens anders ter wereld. Endemische soorten ontstaan doordat een populatie van
een soort geïsoleerd geraakt door één of andere geografische barrière gedurende
lange tijd. Hierdoor evolueert deze populatie geleidelijk aan door natuurlijke
selectie in een nieuwe soort.
In Costa Rica onderscheidt men 3 endemische zones:
-
De Talamanca bergketen
Deze zone strekt zich uit in noordwest-zuidoostelijke richting vanuit de
Centrale Vallei in Costa Rica tot West-Panama. Vele vogelsoorten leven
in deze hooglanden en zijn geëvolueerd in nieuwe soorten omdat zij reproductief
geïsoleerd geraakten van gelijkaardige soorten van de hooglanden van Guatemala
en Mexico in het noorden en van het Andes gebergte in het zuiden.
Voorbeelden van hoogland-endemen zijn: Collared Redstart, Long-tailed
Silky-flycatcher, Black-cheeked Warbler, Yellow-thighed Finch, Golden-browed
Chlorophonia, ... 2 soorten behorend tot deze endemische zone komen enkel in
Costa Rica voor. Al de anderen zijn vertegenwoordigd in zowel Costa Rica als
Panama. Deze zijn: Coppery-headed Emerald (Elvira cupreiceps) en de
White-throated Mountain-gem (Lampornis castaneoventris).
Klik hier voor
de volledige lijst van hoogland-endemen. Zowel
Savegre Mountain Lodge,
Hotel Bosque de Paz
als
Rancho Naturalista
zijn uitstekende eco-hotels gelegen in deze endemische zone.
-
De zuidelijke laaglanden van de westkust
Deze zone strekt zich uit van Parque Nacional Carara tot het
westen van Panama (Chiriqui) en wordt gekenmerkt door een zeer nat tropisch
klimaat dat oorspronkelijk bedekt was met uitgestrekte tropische regenwouden. In
het zuiden wordt zij begrensd door de Talamanca bergketen en in het noordwesten
en zuidoosten door drogere laaglanden, zodat deze tropisch natte zone geïoleerd is.
Dit uit zich in de avifauna: verschillende populaties typische bosvogels
raakten hier geïsoleerd van populaties aan de andere kant van de Talamanca
bergketen en evolueerden over de miljoenen jaren heen tot nieuwe endemische
soorten. Voorbeelden zijn de Torqoise cotinga, Orange-collared Manakin,
Snowy-bellied Hummingbird en de Fiery-billed Aracari. De Black-cheeked
Ant-tanager (Habia antrimaxillaris) is de enige strikt-endeem (enkel
voorkomend in Costa Rica). Voor een volledige lijst van endemen van de
zuidelijke laaglanden van de westkust
klik hier. Zowel
Talari Mountain Lodge,
Hacienda Barú,
Poor man's Paradise,
Bosque del Rio Tigre Lodge
en
Hotel Villa Lapas zijn uistekende
eco-hotels gelegen in deze zone.
-
Cocos Eiland
Cocos Eiland ligt meer dan 1000 km verwijderd van het Costaricaanse
vasteland in de Stille Oceaan en behoort in feite tot de Galapagos archipel.
Drie (strikt-)endemische vogelsoorten zijn hier aanwezig: Cocos finch ( Pinaroloxias inornata),
Cocos Flycatcher (Nesotriccus ridgwayi) en
Cocos Cuckoo (Coccyzus ferrugineus).
4. De 4 belangrijke eco-zones in Costa Rica
Ruwweg kan Costa Rica ingedeeld worden op basis
van klimaat en de distributie van avifauna in 4 verschillende ecozones. Deze
(gesimplificeerde) indeling biedt een uistekende basis bij het plannen van een
natuur-of vogelreis in Costa Rica. De 4 ecozones zijn: de zuidelijke laaglanden
van de westkust, de hooglanden, het droge noordwesten en de Caraïbische
laaglanden.
De 4 belangrijke ecozones in Costa Rica
5.
Volledige vogeliijst van Costa Rica
Non-Passerines
Passerines
Lijst van Costa Rica's endemen |
|
 |
Deze Swainson's
Toekan (ramphastos swainsonii) is
de grootste van Costa Rica's toekans
en wordt regelmatig aangetroffen in de
buurt van bosrijke gebieden in de
laaglanden van Costa Rica
|
|
 |
De roestflankzanger (dendroica pensylvanica) is een van de meest
algemene noordelijke wintergasten in Costa Rica |
|
 |
|
Vogelmigratiepatroon van Zuid-en Noord Amerika in Costa Rica |
|
 |
|
Endemische zone van de hooglanden van Costa Rica en West-Panama |
|
 |
De Vuursnavelaracari (pteroglossusfrantzii)
is één van Costa Rica's kleinere toekans
en wordt regelmatig aangetroffen in de
regenwouden van het zuiden van het land
|
|
 |
Cocos eiland is een verlaten eiland 1000
km verwijderd van het Costaricaanse
vasteland, bedekt met maagdelijk
regenwoud |
|
 |
|
In het droge noordwesten komt men naast
het tropisch droge bos ook uitgestrekte
wetlands tegen in Parque Nacional Palo
Verde |
|
|
De zuidelijke laaglanden van de westkust
worden gekenmerkt door een grillige
kustlijn. Deze foto werd getrokken in
Parque Nacional Corcovado |
|
 |
 |
|
regenwoud in Carïbische laaglanden |
Wolkenwoud, typisch voor de
Costaricaanse hooglanden |
|
Home
